۱۳۹۸ دی ۴, چهارشنبه

اوروشوار- گیلداستان-با ترجمه فارسی / گیل آوایی

اوروشوار
گیلداستان
گیل آوایی

قاقابوسته نیگایم
اوروشوار
تُوره فته راتو
پاکچینا بو گورشه جنگله جا!،

اخ کی ناجه ناجه ایشمارم،
جنگله نه  اوخانه ره!

سالانه ساله دمرده آویر، رشته بزا بکاشته زای، جیوانی دباخته، اسیرو ابیر، نه دار داره نه سایه. هاتو خیابانان سراجیر سراجور شه آیه، آشغال پاشغاله مئن گرده یو گاگلفت ایچی یافه خو ویشتایه بیگیره. ایتا شب مسچد صفی دیفاره کش، ایتا شب خاریمام، ایتا شب بادِللا مسچده دیمه ایتا شب رازی ایتا شب تازه آباد هاتو شبا روز کونه یو روزان آ میدان اوخیابان آکوچه او محله جه سرخه بنده بیگیر تا دانشسرا، جه دانشرا بیگیر تا ساغرسازان، شهرا میتر کونه یو ایتا شهره آدمانه مئن آویر، خیاله کی گنده واشه بوبو داره شهره گوماره مئن نه اینفر اونا دینه نه اینفر او دسا گیره. خوره کفه ویریزه، سالاسال خیاله ایتا جانشورا نوکوده داره. ایمرویام هاتو بو خوره خیابانا دوارستان دوبویو خوره خوره گب زئن دوبو:

-     ویری... بکف..... تاود.... اوسان.... بزن..... بیگیر......فادن.....بنه.....انهمه جانکشه پسی  هاتو تی جیوانه بنه  ها خاکه ره بازین ها خاکه مئن ایتا سرپنا نداشتی بی که تی سرا اونه جیر فوروز باری.....
-         چیسه برار چی بوبوسته؟
-         برار خودتی هاچین نوگو برار کی جه صدتا فوش بدتره! همه تان بوبوستیم برارخاخور کسکسه مرا جه هیزارتا.......

ایتا خنده بوکوده پسی واورسه:
-         خاب برار کی بد نی یه. تو چره واکف داری!؟
-     من واکف دارم!؟ ایوار بوگفتیم برار، امی دوماغ فرفره جا فو وستان دره! هیزارتا دوشمند بختر جه آ براره! مگه به برار بیبیم بازین ایتا بوخوره مورغه سینه!، هیزارتا ببد دس بسینه!؟
-         منام تی مانستنم ده پئر! مورغه سینه کی هیچی اونه کوتام مرا گیر نایه!
-     بوشو جانه تی مار مرا وا بدن! تونام جه من بدتر! همه جه همه بدتر! ده هی کس هیکسه رام نوکونه! رام بمرده داره! پاک هاتویا مانه کی ایتا پیله غول باموبی هرچی آدمه دیلرامی یو صاف سادگه فه ورسته بی...... آخه ان ده چی.............

خو سرا تکان ده یو دیفاره راستا گیره شه کی ایتا کش فوروز بایه.بیچاره چکره هاچین پرکسی.
مرداکه دانه هاتو فاکش فاکش آبچینه خو تک بیگیفت خوره اروش کونان آ بکشه یو تامبزه دیفاره کش نیشتان دوبو کی دوکاندار بیرون بامو داد بزه:
-         اه....برا.........بوشو ایتا جا دیگه. ایا کی نیشتنه جا نیه!
-         تی پئره ایرثیه مگه!
-         ترا گم بوشو ایتا جا دیگه بینیش! آدمه زبان ترا حالی نیبه مگه! انهمه جا! لاب واستی هایا بینیشینی!
-     آدمه زبان مرا خوبام حالی به. تی زبانه کی مرا حالی نیبه! هرتا جا بینیشنم خاب هانا گیدی. کویا بینیشینم!؟ می شهره مئنام نتانم بینیشینم! نیشتنه ره یام واستی ایجازه فاگیرم! می شهره می دیل خایه می شهره مئن هرجا کی خایم بینیشینم. به توو چی!
-         تی شهر!؟
-         بله! می شهر!

یارو ایتا پیچه قاقابوسته اونا فاندرست بوگفت:
-         زبانه خوشه مرا ترا گم بوشو ایتا جا دیگه!

مرداکه دانه دس تاوه دا خو آبچینه مئن خرتوخشاکه می یان گردستان دوبو ایچی بیرون باوره اودوشه یارو خیال اوساده کی اون کرا چاقو ماقو دونبال گردستان دره. هاتو نه بیگیفت نه اوساد اونا دسا بیگفته اونا جه زمین راستا کودان دوبو کی مرداکه دانه داد بزه:
-         تی دسا فاکش خجالت بکش! تی پئره سلامالم! ترا کی کار نارم ایا ایتا پیچه نیشتان درم می نفس بوجور بایه.
-         ویری ویری جه ایا بوشو ده اطرفان تی سرعلامه پیدا نبه کی بازین هرچی بیده یی.....

مرداکه داد زئن دوبو کی اونه گولی بیگیفت. هاتو خو دسا جه یارو موشت بیرون آوردان دوبو کی ایتا مرداکه دیگه باله کا اونه دوش جه را فاره سه یو به سا اوشانا فاندرسته پسی بوگفت:
-         چیسه!؟ چی بوبو!؟ چره اوتو بیچاره دسا فاکشی!؟ ترا کار ناره بیچاره هاچین.....

یارو هاتو مرداکا فاکش فاکش راستا کودان دوبو بوگفت:
-         بوشو بدا باد بایه! پاسه بانی!؟ 

رادواران هاتو نیمدایره بزه جه اوشون دوارستنه شویید آمویید اوشانا فاندرسته فان درسته دوارستید. هاتو مرداکه دس اونه آبچینه مئن آبچینه اونه تک، خورا جانکشه مرا جه مرداکه چنگ خاستی جیویزانه ایتا جیوانه ره که دانه فاره سه ایتا پیله موقو وا جابه اونه کول، به سا فاندرسته بوگفت:
-         چی بوبو چره اوتو اونا فاکشئن دری برا. بیچاره نفس بیگیفته داره نیدینی مگه.....

یارو بوگفت:
-         تی رایا بوشو به توچی ره. توو وکیلی! تی بارا ببر به تو ربط ناره. بوشو بیدینم......

مرداکه خو باله کایا بیجیر ناهان دوبو.  جیوانه ره که دانه خو کوله سر جابا ایتا پیچه جابجا بوکود. خورا راستا کود. مرداکه تا بایه ایچی بگه، ایتا پیره زناکه دانه کی همیشک  بادلا سِدایبراهیمه مسچده دیفاره کش نیشتی گدایی کودی، خو چادر پره مرا خو رو بیگیفته بوگفت:
-         آو... چیسه شمره....چره بیچارا اتو فاکش فاکش فوقوفته داریدی.... شیمی زورام.....

یارو کی ده هاچین سگا بوسته بوو بوگفت:
-         تو ده تی دوما جا بدن مشته خانم. بوشو بدا باد بایه! تو ده چی گی! بوشو بوشو بیدینم....

مشته خانمه  دانه جولوتر بوشویو مرداکه دسا جه اون چنگ بیرون باوره. مرداکه باله کایا بنا بیجیر. جیوانه ره که دانه هاتو جابا خو کوله سر جابجا بوکوده اوشانا فاندرستان دوبو ایدفایی جه اوسره خیابان ایتا شندره دوکوده مردای ده بودو بامو هاتو  فارسه فان رسه داد بزه:
-         او بیچارا ولا کون اونه ازار پوتارام نرسه چره اونا اوتو چنگ تاوه دا داری.....

یارو چوم  خیاله خون بیگیفته بی مرداکا کی خو آبچینا چنگ بیگیفته تا جه خو دس جان تان وده، فچه مسته ناله کودی، فاکش فاکش هاتو اونا ایجور کی دوسکول بزنه جه دیفاره کش دورا کودان دوبو. ایتا مرداکه دانه کی چارچرخه مرا شون دوبو به سا. چارچرخا خیابانه دیمه بنا بامو اوشونه مئن تا بایه ایچی بگه ایتا ماشین به سایو سه نفر پیادا بو. لیباسه شمری دوکوده دسه مرا اوشانی کی جیمابوسته بید کنار زئنی مرا بوگفت:
-         چه خبره اینجا برید کنار بینم یاللا برید کنار.......

هالا اونه حرف تومانا نوبوسته  گورزالی جه راه فاره سه اونه مرا علی پاپوز گیره، تقی واشک، حوسین خاش والیس، حسن پاپروس، غولام چانکش مامد چاچولباز هاتو گورزالی مرا شوخی کودنو فوش دان فاره سده ایجور که دیپیچه واورسه ییدی:
-         چی بوبو...
-         کی گه....
-         نه هاچین واکفته بیچارا.....
-         اون کی......
-         انه داهانا............
-         مرا وِلا کون......

شمری لیباس دوکوده خو سرا راستا کوده بیده هر چی پیندروپارا خیاله جیما کودیدی. اونه همکاره دانه اونا ایشاره بزه:
-         آغوزدار! هاوا پسه!

کلانتری ماشین بامو. هالا پیاده نوبوسته، جیما بوسته آدمانه داد بیرون بامو:
-         ویشتایی جا مرداکه مردان دره هیکس جوم نوخوره اونه داد فارسه، بازین هاتو کی جیمابوستیم ایتا لشکر فاره سه......
-         اشان هاتو فاندرید اکه امی جان دکفید.

ایتا صدا بامو کی:
-         کی!!!!؟؟؟ اشانه.....................!

گورزالی تا ایچی بگه، حوسین خاش والیس بوگفت:
-         خوبیت ناره گورزالی تی خونا کثیفا نوکون......

سروصدا هاتو ویشترو ویشترا بون دوبو.
هاتو ان بوگو اون واورس ان داد بزن او فوش بدن آیتا بگو اویتا بوگو، دوکانداره دانه بیچاره مرداکه دسا ولاکود. مامد چاچولباز مرداکه دسا بیگیفت کی جه دیفاره کش ویریزه خو پا سر به سه.....
شمری لیباس دوکوده آرام آرامه خورا فاکشه کنار جیویز بزنه بشه.
دوکانداره دانه بوشو کرکرا باورده بیجیر. اونه همساده دوکانام هالا زباله پسی وازنوکوده، دوَسته. پیاده رو ده جا نوبو. کلانتری ماشینا مردوم دُورا کودیبید. خیابانه مئن هاچین سوزن تاودابی جا نوبو.
بیچاره مرداکه اوشانه مئن آویرا بوسته هاتو ایچکه آبه ره زالاش باورده، گورزاله ایچکه آب یاخا گیفته کی اونه گولی دوکونه......
ره که دانه جابه اونه کول، پاک مردومه مئن والای خوردی. مشته خانم مرداکا پاک کشاشو کول به کول همه تانه وسط ایسابو. گورزالی آبه دونبال همه تانا یاقا گیفتی.
تا تی چوم کار کودی مردوم جیمابوسته بید. خیاله کی سیل را دکفتان دیبی.

هان.

فارسی:

فریادِ واماندگی و درد

نگاهِ ماتِ من
ضجه باران است

از بیدادِ تبر وُ
جنگلِ از ته بریده سوخته

آخ که حسرت حسرت می شمارم
هوارِ جنگلی ها را.


سالهای سال است که غرق شده، گم، کاشته وُ زاده شدۀ رشت، جوانی باخته، اسیر وُ ابیر، نه درخت دارد نه سایه(کنایه از بی کسی ست) همینطور خیابانها را بالا و پایین می رود می آید میان آشغالها می گردد گاهگاهی چیزی می یابد گرسنگی اش را بگیرد. یک شب گوشۀ دیوارِ کنار مسجد صفی، یک شب خواهرِ امام، یک شب نزدیک مسجد بادی الله،  یک شب رازی، یک شب تازه اباد، همینطور شب را روز می کند و روزها این میدان آن خیابان این کوچه آن محله از سرخ بنده بگیر تا دانشسرا، از دانشرا بگیر تا ساغریسازان، شهر را می گردد و میان یک شهر آدم گم، انگار که علف هرز شده میان بیشۀ شهر، نه یک نفر او را می بیند نه یک نفر کمکش می کند. برای خودش می افتد بلند می شود سالهای سال است انگار یک بار حمام نکرده است. امروز هم همینطور بود که برای خودش در خیابان می گذشت و با خودش داشت حرف می زد:

-     بلند شو، بیافت، بیانداز، بردار، بزن، بگیر، بده، بگذار، پس از این همه جان کندن، همینطور جوانی ات را برای همین خاک بگذاری بعد در همین خاک سرپناهی نداشته باشی که سرت را زیر آن زمین بگذاری.
-         چه شده برادر؟
-         برادر خودتی! بیخود نگو برادر که از صد تا فحش بدتر است! همه با هم برادر خواهر شدیم از هزارتا.....

پس از خنده ای پرسید:
-         خوب برادر که بد نیست. تو چرا دنبال دعوا می گردی!؟
-     من دنبال دعوا می گردم!؟ یه بار برادر گفتیم از دماغ ما داره بیرون می ریزه! هزارتا دشمن بهتر از این برادره! مگه میشه برادر باشیم یک نفر سینۀ مرغ بخوره، هزار نفر دست به سینه باشه!؟
-         من هم مثل تو دیگه پدر! سینه مرغ که هیچ چینه دونش هم گیرم نمیاد!
-     جان مادرت برو ولم کن! تو هم بدتر از من! همه از همه بدتر! دیگه هیچ کس به هیچ کس رحم  نمی کنه. رحم مرده! انگاری که یه غول بزرگ هرچه دل  رحمی و زلالی و سادگی رو قورت داده باشه، شده... آخه این دیگه چی......

سرش را تکان می دهد و راستۀ دیوار را می گیرد تا گوشه ای بنشیند. زانوی بیچاره می لرزید.
مَرده همینطور کشان کشان، کیسه پلاستیکی به بغل زده، جوش و خروش کنان؛ آه کشید و ساکت شده کنار دیوار داشت می نشست که دکاندار بیرون آمد داد زد:
-         آهای.....برادر...... برو یه جای دیگه. اینجا که جای نشستن نیست.
-         ارثِ پدرته مگه!
-         به تو میگم برو یه جای دیگه بشین! زبان آدمی حالیت نمیشه مگه! این همه جا! درست باید اینجا بشینی!
-     زبان آدم، خوب هم حالیم می شه. زبان تو یه که حالیم نمیشه! هر جا بنشینم خوب همینُ میگید. کجا بشینم!؟ توو شهر خودم نمی تونم بشینم!؟ واسه نشستن هم باید اجازه بگیرم!؟ شهر خودمه، می خوام توو شهر خودم هر جا که دلم میخواد بشینم. به تو چه!
-         شهرِ تو!؟
-         بله! شهر من!

یارو کمی مات شد. خیره نگاهش کرد، گفت:
-         با زبان خوش به تو میگم برو یه جای دیگه!

مَرده دست انداخت در کیسه پلاستیکی اش میان خرت و پرتهایش دنبال چیزی می گشت بیرون بیاورد بنوشد. یارو خیال برش داشت که او دارد دنبال چاقویی چیزی می گردد. همینطور نه گفت نه گذاشت دست او را گرفت از زمین داشت بلندش می کرد که مرده داد زد:
-         دستتُ از من بکش خجالت بکش! همسن و سال پدرت هستم! کاری به تو ندارم. اینجا دارم کمی میشینم نفسم بالا بیاد.
-         بلند شو بلند شو از اینجا برو این طرفها پیدات نشه که بعد هرچه دیدی.....

مَرده داشت داد می زد که گلویش گرفت. همینطور دستش را داشت از میان دست یارو بیرون می آورد که مردی با زنبیل روی شانه اش از راه رسید ایستاد به آنها نگاه کرد گفت:
-  چی خبره!؟ چی شده!؟ واسه چی اونطور دست بیچاره رو میکشی!؟ با تو که کاری نداره.  بیچاره
فقط.....

یارو همینطور داشت مَرده را بلند می کرد گفت:
-         برو بِذار باد بیاد! پاسبانی!؟

رهگذران بصورت نیم دایره از مقابل می رفتند می آمدند چشم به آنها دوخته رد می شدند.
همینطور دستِ مرده در کیسه پلاستیکی در بغلش، خودش را با جان کردن می خواست از دست یارو خلاص کند که یک جوان، جعبه بزرگی روی شانه اش رسید. ایستاد نگاه کرد گفت:
-         چی شده اونو واسه چی داری می کشی. نفس بیچاره گرفته نمی بینی مگه.....

یارو گفت:
-         راتُ بگیر برو... به تو چه. تو وکیلی! بارتُ ببر به تو ربط ندارد. برو بینم.

مرده زنبیلش را داشت پایین می گذاشت. پسر جوان، جعبۀ روی شانه اش را کمی جابجا کرد. خودش را راست کرد. مرد تا بیاید چیزی بگوید، پیره زنی که همیشه کنار دیوار مسجد سید ابراهیم[1] می نشست گدایی می کرد با لبۀ چادرش رویش را گرفت گفت:
-         آه... چه تان شده.... چرا بیچاره رو اینجوری کشون کشون بهش حمله کردید... زور شما هم .....

یارو که دیگر مثل سگ شده بود گفت:
-         تو دیگه دُمت رو جا بده مشتی خانم. برو بذار باد بیاد[2]! تو دیگر چه می گویی! برو برو ببینم.....

مشتی خانم جلوتر رفت. دست مرده را از چنگ او در بیاورد. مرده زنبیلش را پایین گذاشت. جوان که همینطور داشت جعبه را روی شانه اش جابجا می کرد، نگاهشان می کرد. ناگهان از آن سر خیابان مردی ژنده پوش آمد همینطور رسیده نرسیده داد زد:
-         اون بیچاره رو ول کن. آزارِ اون به مورچه هم نمی رسه. واسه چی به اون چنگ انداختین.....

یارو که انگار خون جلوی چشمش را گرفته باشد مرد را که کیسه پلاستیکی را با چنگ گرفته بود تا از دستش نیافتد، خمیده ناله می کرد. کشان کشان همینطور او را جوری که هُل بدهد از کنار دیوار داشت دور  می کرد.
مردی که با چارچرخش داشت می رفت، ایستاد. چارچرخ را کنار خیابان گذاشت، تا بیاید چیزی بگوید، یک ماشین ایستاد. سه نفر از آن پیاده شدند.  لباس شمری پوشیده با دست آنهایی را که جمع شده بودند کنار می زد گفت:
-         چه خبره اینجا... برید کنار بینم یاالله برید کنار......

هنوز حرفش تمام نشده بود، "گُرز علی" از راه رسید. با او "علی پاپوز گیره"، "تقی واشک"، "حسین خاش والیس"، "حسن پاپروس"، "غلام چانکش"، "محمد چاچولباز همینطور با گرزعلی شوخی کنان و فحش دادنها، به او رسید. همه یک جور که صدایشان بپیچد، می پرسیدند:
-         چه شد....
-         کی میگه....
-         نه واقعا از پا افتاده بیچاره....
-         اون که....
-         دهانشُ.....
-         ولم کن.....

لباسِ شمری پوشیده، سرش را بلند کرد، دید هرچه پاره پوره پوش انگار جمع شده اند. همکارش با اشاره به او گفت:
-         ول کن وضع خرابه!

ماشین کلانتری رسید. هنوز پیاده نشده، دادِ آدمهایی که جمع شده بودند، در آمد:
-     مرده از گرسنگی داره می میره هیچکس تکون نمی خوره که به دادش برسه! بعد همینطور که جمع شدیم، یه لشکر پیداشون میشه......
-         اینها درست منتظرند که به جان ما بیافتند.

صدایی شنیده شد که:
-         کی!؟ اونا رو.......!

تا گرز علی چیزی بگوید، حسین خاش والیس گفت:
-         خوبیت نداره گرزعلی خونتُ کثیف نکن.....

سرو صدا همینجور داشت بیشتر و بیشتر می شد.
همینطور این بگو... آن بپرس....،  این داد بزن.....، آن فحش بده....... این یکی بگو........ آن یکی بگو.....، بیچاره دکاندار دستِ مَرده را ول کرد. محمد چاچولباز دستِ مَرده را گرفت که از کنار دیوار بلندشود روی پایش بایستد....
لباس شمری پوشیده آرام آرام خودش را کنار کشد که در برود.
دکاندار رفت کرکرۀ دکانش را پایین آورد. دکان همسایه اش هم هنوز پس از بستن نیمروزی باز نکرده، بست.
پیاده رو دیگر جا نبود. مردم دورِ ماشین کلانتری را گرفته بودند.در خیابان سوزن می انداختی جا نمی شد.
مَرده بیچاره  میان آنها گم شده همینطور برای یک قطره آب له له می زد. از گرزعلی التماس می کرد یک قطره آب در گلویش بریزد....
جوان جعبه روی شانه اش، انگار میان مردم تاب می خورد. مشتی خانم طوری که مرده را در بغل گرفته باشد شانه به شانه او میان همه ایستاده بود. گرزعلی از هر کسی برای آب درخواست می کرد.
تا چشمت کار می کرد مردم جمع شده بودند. انگار که سیل داشت راه می افتاد.

همین.



[1] نام مسجد و امامزاده ای در شهر رشت.
[2] اصطلاحی  ست که عموماً فروشنگدان به مشتریانِ مزاحم که فقط وارسی می کنند قیمت می پرسند اما چیزی نمی خرند، می گویند که مشتری برود  حداقل جلوی باد را نگیرد.

۱۳۹۸ آذر ۱۹, سه‌شنبه

چله شب چرچره دارا خانه اما گیله مرد/ گیلغزل ویدئو - گیل آوایی


چله شب چرچره دارا خانه اما گیله مرد
چله شب 1390
گیل آوایی
چله شب چرچره دارا خانه اما گیله مرد
شبجره هیچی ناره بیچاره تنها گیله مرد

ورفو سرما دگزه لوختی خیابان خوسا، وای
چی داری انگاره با آجیله اعلا گیله مرد!؟

وامرازه شادی کرا شهرا دوارسته ندار
سفره یه رنگی ناهان بی غمه ویشتا گیله مرد!؟

سفره خالی امی شهر چن تا خوسد بی نانو اب!؟
چندتا زای ویشتا داره ناجه پلایا گیله مرد!؟

چله شب شادی اونه کی بیگیری دسته ندار
ویشتا همسادا فارس با دیله دریا گیله مرد

وای اگه من مرا قوربان بیبی بیگانه جه خلق
وای اگه فان رسی داد بیچاره بی پا گیله مرد!

گیل آوایی دوخوشاسته جه آ روزانه سی یا
داد فارس واستی بیبیم هر بی پنایا گیله مرد

برگردان فارسی
شب چله غوغاست بخور بخور در خانه ی دارا، اما گیله مرد
برای شب نشینی بیچاره تنها هیچ ندارد گیله مرد
برف و سرما نیش نیش می زند خیابان خواب را، وای
چه داری سرِ مهمانی دادن با آجیل اعلا گیله مرد!؟
شادی به آدم نمی اید وقتی شهر پر شده است از ندار
سفره رنگی گذاشتن بی غمِ گرسنه گیله مرد!؟
چند نفر در شهر ما با سفره ی خالی بدون نان و آب بخواب می روند!؟
چند تا بچه ی گرسنه حسرت پلو دارد گیله مرد!؟
شادی شب چله آن است که دست ندار را بگیری
به داد همسایه ی گرسنه برس با دریادلی گیله مرد
وای بر تو اگر آنقدر از خودت ممنون بشوی و بیگانه با خلق
وای برتو اگر نرسی به بیچاره ی بی کس گیله مرد
گیل آوایی پژمرد از این روزهای سیاه
باید کمک رسان بی پناه بشویم گیله مرد

این غزل در مجموعه ای بنام " شواله " با فورمات پی دی اف منتشر شده است. برای دریافت/دانلودِ آن همینجا کلیک کنید

۱۳۹۸ مهر ۲۷, شنبه

سه تا گیلچاردانه فارسی واگردانه مرا! – گیل آوایی

چی کارم مو، نونم، دیل واهیله، تور
هیتو فیکرا شونه، بی تو شنه گور

چی خانه روزیگار آی داد، بی داد

میرم مو، بی می لاکو دیل پوره پور


فارسی
چه دارم می کنم، نمی دانم، دل پریشان است دیوانه

همینطور به فکر می رود، بی تو به گور می رود

چه می خواهد روزگار، ای داد بیداد

بدون یارم می میرم،  دل پر است پر

2
می دیل ناز دانه های تی چومه، مویه
تَه خانه دیل، هیتو پور چونه گویه

تته رج ایشماره تی گیسو ده ناز

دانه موچی شبانده روز تی رویه


فارسی
دلم هماره ناز می دهد چشمت را، مویت را

ترا می خواهد دل، مرتب چانه می زند، پرگوست

پشت سرِ هم می شمارد گیسویت را، ناز می دهد

شب و روز رویت را می بوسد

 3
تونام می غورصونه هرماله نونی
هاچین چونه زنم تو ما نومونی
نونی مو تی چومه امرا شمه خُو

هیتو تی یادِه کارم زندگونی


فارسی
تو هم بیشترِ غصه هایم را  نمی دانی

بیهوده چانه می زنم، تو مثل من نیستی

نمی دانی که با چشم تو بخواب می روم

همینطور با یاد تو دارم زندگی می کنم

19 اکتبر 2012

۱۳۹۸ مهر ۱۷, چهارشنبه

گیلغزل با برگردان فارسی- گیل آوایی


توو نِسایی بیدینی من فنار فنار زارم
هاچین کرا آویرم شب نوخوفته بیدارم

ننامه چوم چومه سر چوم پیله زنم بیدار
تره خیالا شو پاک می وی جا ترا دارم

تونام ایسایی یو نِسای منم هاچینه قاق
دباخته خابا تیته فان درم اوروشوارم

می ارسویان سییا ابرانه وارشا دوارست!
تی یاده امرا کرا مسته مست مره وارم!

هاچین گولازا درم تی چومانا دمه ناز
تی ناز مره بایه آخه نانی تی دیلدارم


خیالاشو دارمه پاک می ور ترا دم ناز
هاتویه کی بزمه کش ترا می ور دارم!

آسا کی لیسکا بو هانده لوچان زنی رادوار
تومامه رشتا دوراست تی رافا چوم دارم
....
تومانا نوبوسته!

فارسی
نیستی تو، ببینی من اشک ریزان زار هستم
درست انگار گم شده ام نخوابیده بیدارم
چشم روی چشم نگذاشته پِلک می زنم بیدار
برای تو به خیال رفته ام درست مانند این است که ترا کنارم دارم
تو هم که هستی وُ نیستی من بیهوده حیران شده ام
خواب را باخته به ستاره نگاه می کنم مثل سیل اشک ریزانم
اشکهایم از بارانِ ابرهای سیاه هم بیشتر شده
با یادِ تو، مستِ مست برای فقط اشک می ریزم
بیهوده به چشمهای تو مباهات می کنم ناز می دهم
نازت را بروم آخر نمی دانی دلدار تو هستم
به خیال رفته انگار ترا کنار خود ناز می دهم
اینطور است انگار ترا بغل کرده کنار خود دارم
حالا که لوس شده ای باز کجکی نگاه می کنی راه به راه

تمام رشت پر شده است که چشم به راه تو چشم به راه دارم
تمام نشده!

۱۳۹۸ شهریور ۱۱, دوشنبه

بوشُویان ایساده، نوشویان آویرَدَه / گیلداستان با برگردان فارسی - گیل آوایی

بوشُویان ایساده، نوشویان آویرَدَه / گیلداستان
گیل آوایی
دوشنبه ۱۱ شهريور ۱۳۹۸ - ۲ سپتامبر ۲۰۱۹


هاتو بوو. هاتو. هاچین چوم پیله بزه نزه بوشوبوم. خاب! می دس نوبو کی!؟ هاتو گاگلف دینی آدم خوره خوره شه. کویه، ده نا تی دسه نا، نا خودا دس! ایدفا دینی بوشو داری هف کویو هف دریایا دوارستی هاتو ایتا چوم پیله بزه نزه! خاب منام آ دونیا مئن کویا تانم بشم جه ماری خاک تاسیانتر!؟
پاک بوشوبوم رشت. هاچین ایتا دووتا سه تا رشت ایسا بوم. نانم چره همیشک جه فرهنگ را دکفم! هاچین هاچین نی یه کی گفتیدی مگه فرهنگا دُور نزه یی!؟  
خاب منام بوشوبوم رشت، فرهنگا دوارسته، فاره سه بوم تربیت بدنی، می شهره ثعلب فوروش، اونه ایوانه سر نیشته بو. دوتا پیله قابدان اونه جولو ناهابو. اونه مهربانی خنده اونه لبانه سر، مرا فاندرستی. اونه دسانه قاقا بوسته بوم کی ایستکانا خو موشته مئن آویرا گوده بوو. بمانسته بوم.
نانستیم چوتو بوبوسته بو آکه بوبوسته بوو کی جه تربیت بدنی دوارسته دنوارسته ساسانا ده ییم کی هاچین سوزن تاوه دابی جا نوبو. تره باره باریان صف بکشه، تته رج ایسابید. آیتا پالان اونه کول، اویتا چارچرخا فاکش فاکش، ایتا هاچین خاش پیله باله کا اونا جلاسته، هاچین قیامت.
هاتو آویرابوسته آدمانه مانستن هاچین بوبوسته بوم خیاله پره شر، کی بادا بال به  بال بوبوسته بوشو بو.
مره تاسیانه اورشین گودان دوبوم کی فاره سمه چاراه میکائیل. هالا واخوبا نوبوسته بیدم چاربراران ایسامه. مردوم جیما بوسته بید. پاک هاتو بو کی تومامه رشتا اویا باورده بید. ایدفایی مردومه مئن اینفره دسا کی مردومه مینه سینه فادا جولو شوعار دان دوبو، بیگفتم. اونه مرا بوشوم ایتا وانته جور، اونه دسا راستا کودم مردوما فاندرسته داد بزم:
-         هانه تقصیره! همه چی هانه تقصیره هان! هرچی تانیدی هانه سر داد بزنید! داد بزنید دادبزنید تا تانیدی.
بیدم هون کی اونه دسا بیگیفته جور ببرده بودم داد زئن دوبوم، بوگفته:
-         اها اها... بوگو داد بزند. داد بزند داد بزند
بازین خندادبو یو ساکیتا بوسته همه تانا فاندرسستی.
وارسم:
-         چره تام بزه  یی هیچی نیگی!؟
بوگفته:
-         بدا داد بزند! من بجهندم بدا می سر داد بزند ولی داد بزند دینمرد! اگه داد نزند هامه تانی دیمیریمی!

دور دوره شر می چوم دکفته ارسویا. هاچین مرا خوشکا زه. مره مره بوگفتم:
-         ارسو کی  اعدام بوبوسته بو! چوتو بازین.. مگه... نه. نی یه. نه نه خودشه. ارسویه. ارسو...
می چوما اوچم. بمالستم چوما وازا کودم بازام فاندرستم هاچین ویشتر آویرا بو، جوتیکی واکفته مره مره گفتیمی:
-    اه....ارسو تنا نی یه.... همه تان بامودی.... همه تان ایسادی....اه.... مگه اعدام نوبوستید.......من....من......نه....مگه به!؟....هامه تان ایسادی....خودشانید..... تازه اباد.... تازه آباد.... اورشین بوبوسته قبران!؟ .....

داد بزم داد. ایجور داد که جه خاب دپرکستم. مرا هاچین شه بزه بو..... مره مره بوگفتم:

دپرکستم جه خاب هانده آویرم
کرا  غوربت هاتو واستی دیمیرم

بوبوستم پاک می رشته ره هاوایی
نانه هی کس دمرده گیل آوایی!


هان!

برگردان فارسی
رفته ها هستند، نرفته ها گم شده اند/ داستان گیلکی

همینطور بود همینطور. چشم بر هم نهاده ننهاده رفته بودم. خوب! دست خودم که نبود!؟ همینطور گاه گاه می بینی آدم خودبخود می رود. کجا، نه دست توست نه دستِ خدا! ناگهان می بینی رفته ای هفت کوه و هفت دریا را رد کرده ای هنوز یک چشم برهم ننهاده! خوب من هم در این دنیا کجا می توانم باشم جز خاک مادری دلتنگتر!؟
راستی راستی رفته بودم رشت. درست یک دو سه رشت بودم. نمی دانم چرا همیشه از فرهنگ[1] راه افتادم. بیخود بیهوده نیست که می گویند" فرهنگ را دُور نزده ای مگر[2]!؟ 
خوب من رشت رفته بودم. از فرهنگ رد شده، رسیده بودم به تربیت بدنی[3]. ثعلب فروشِ شهرم، روی ایوان آن نشسته بود. تو تا کتریِ بزرگ جلوی او بود. خندۀ مهربانِ او بر لبانش، به من نگاه می کرد. ماتِ دستهای او شده بود که استکان در مُشت گرفته، پنهانش کرده بود. مانده بودم.
نمی دانستم چطور شده بود، چه وقت بود که از تربیت بدنی در شده رد نشده ساسان[4] را می دیدم که سوزن می انداختی جا نبود.  کامیونهای تره بار صف کشیده، پشت سر هم ایستاده بودند. یکی پالان روی پشتش، آن یکی چهارچرخ کشان کشان، یکی درست لاغرِ مردنی که زنبیل به او آویزان بود، درست مانند قیامت بود.
همینطور مثل آدمهای گم شده، درست شده بودم پارۀ خیالی که دست به دست باد شده رفته بودم.
برای خودم دلتنگی را می گشتم که به چهارراه میکائیل[5] رسیدم. هنوز بخود نیامده بودم که دیدیم چهاربراران هستم. مردم جمع شده بودند. درست مثل این بود که تمام رشت را آورده بودند. ناگهان میان مردم، دستِ یک نفر را که سینه جلو داده شعار می داد، گرفتم. با او روی یک وانت رفتم دستش را بلند کرده به مردم نگاه می کردم و  داد می زدم:
-    تقصیرِ همین است. همه چیز تقصیرِ همین است همین! هرچه می توانید سرِ همین داد بزنید! داد بزنید داد بزنید تا می توانید داد بزنید.

دیدم همان که دستش را گرفته بالا برده بودم داد می زدم گفت:
-         آره آره بگو داد بزنند. داد بزنند داد بزنند

سپس خنده کرد و ساکت شده به همه چشم دوخته بود.
پرسیدم:
-         چرا ساکت شده ای هیچ چیز نمیگی!؟

گفت:
-    بگذار داد بزنند! من به جهنم! بگذار سرِ من داد بزنند ولی داد بزنند از سکوت نمیرند! اگر داد نزنند همگی از خاموشی می میریم!

دورها چشمم به ارسو افتاد. درست خشکم زد. با خودم گفتم:
-         ارسو که اعدام شده بود! چطور پس....مگر....نه....نیست....نه نه خودش است. ارسوست. ارسو.....

چشم بر هم نهادم. چشمم را مالیدم و چشم باز کردم. باز هم نگاه کردم. درست انگار گم شده باشم، به لُکنت افتاده می گفتم:
-    اِه.....ارسو تنها نیست...همه شان آمده اند.... همه شان هستند...اه....مگر اعدام نشده بودند...من...من...نه...مگر می شود!؟.... همه شان هستند....خودشانند....تازه آباد[6]... گورهای بهم ریخته...!؟

داد زدم داد. یک جور داد که از خواب پریدم. عرق سردی بر جانم نشسته بود. با خودم گفتم:
از خواب پریدم باز گم شده ام
در غربت همینطور باید خاموش شوم( غرق شوم)
برای رشتم شده ام هوایی
هیچکس نمی داند خاموش شده است گیل آوایی




[1] نام میدانی در رشت
[2] اصطلاحی که در برابر برخورد بی فرهنگانۀ کسی گفته می شود
[3]  یک سالن ورزشی در رشت
[4] مرکز و میدانِ عمده فروشی تره بار قدیم در رشت.
[5] چهارراه معروفی در  رشت
[6] ( گورستان معروف رشت)

۱۳۹۸ شهریور ۱۰, یکشنبه

هاسا گیلچامه – گیل آوایی

دارو و هالاچین
چومان پرچینه  لا
جوخوفته فاندرستن ناجه ناجه آه
آخ! ماره داد!:
ری ترکمه! بوشو تی درسا بخان!
(ری! دوزه پیچا! بوشو تی درسا بخان!)

فارسی:
درخت و تاب
چشمها از درزهای پرچین
پنهانی نگاه کردن حسرت حسرت آه!
آخ! فریادِ مادر:
پسرکِ حرف گوش نکنِ بازیگوش! برو درسَت را بخوان!

۱۳۹۸ مرداد ۲۳, چهارشنبه

پیاده بوشو تی پا واج بایه / گیلداستان - گیل آوایی

پیاده بوشو تی پا واج بایه
گیل آوایی
15 فوریه 2009

زالاش باورده، هاچین ایتا دونیا غورصا می دیله مئن اورشین گودان دوبوم. لل پر نزه یی. گاگلف کبله علی بازار مج، موشته کرفا ایور زه ای ایتا چکه یخه آبا اودوشتی. کاسااقا چانکش، دیفاره کش خوابا شوبو. ایتا پیسه کلاچ نانم چی خود توک بیگیفته، داره لچه اونا چارچنگالی فوقوفته بو کرا چیک چیک صدا دایی .
زارا مار کرده خاله مرا هرچی هیشت هیشت گودی، کلاچ جوم نوخوردی. آشغالانه مئن می چوم دکفته ایتا پاره توپا. اونا اوسادم . بیدم شا چاگودنو بازی گودن. پاره توپا ویگیفتم بشم بخانه بودوجم. هالا فانرسه بوم کی می مار مرا بوگفت :
- تو ده نخایی بیشی! او بیچاره ویشتایی جان بمرده!
هاتو کی می ماره صدا بامو کی بوگفته ده نخایی بیشی! مرا پاک برق بیگیفته! یاد بامو مرا کی واستی می پئره ره نهار ببردیبیم.
پاره توپا دیفاره کش خوشکه چوبانه مئن جوخاستم. ایدفایی بیدم ایجور کی وارش نودانه دپاچه یو اونه نرمه صدا می گوش بایه، اینفر خواندان دره:
- آی خودا، پر فادن، من پر بیگیرم، آخ جون... رایه بابل و بابلسر بیگیرم آخ جون...جانه دیلبر ..
نیمیزگیره پرچینه درزه جا می چوم دکفته سیما خانه. بیدم می سیا کور چا جان کی آب واقوشتان دره، خوره خواندان دره. تا بایم ویریزم آقوزداره شاخه واچکم بشم بوجور اونه ره ایتا شیب بزنم کی مرا فان دره، بیدم می ریکابی هاچین شالیکی یا مانه، می دیم پر پاک گیله الابه، مره مره بوگوفتم آتو اگه مرا بیدینه ده هرماله می سر الاما نخوایه دئن.
هوتو پرچین کش جوخوفته جونخوفته، دوزیکی اونا فاندرستم. می لابیلا فه وه رستم، ایتا آه بکشم. هلا می آه تومانا نوبوسته می ماره کتله لنگه بیگیفته مرا کی هاتو خیاله خوجدارا دبکه بزنه مره تاوه دایو می سر داد بزه:
- ویری ده زای! تو پرچینه کش چه چو زئن دری آخه! جانه مرگ نیبی تو! وااااااااااااااای!!!!
می مارام کی مالیات پالیات ناشتی، هاتو کترایی داد زه یی. مگه یارستیم می مارا بگم که سیما صارا مئن ایسا یو من اونا فاندرستان درم!؟ ایجور می آبرو بردی کی سیمامار کرده خاله مرا دکفتی می جان کی بازام اونه دختره دوما بیگیفته دارم.
هانه واستی هیچی نوگوفتم. پرچینه کش ویریشتم. بوشم می دیم پرا بوشوستم. نارخوریا اوسادم را دکفتم.
می پئره نارخوری یام کی ایتا دوتا نوبو! لاکیتاب شیشتا طبقه داشتی. جه شوره کولمه بیگیر تا میرزاقاسمی یو زیتون پرورده یو توربو چه دانم هرتا ناهار واستی شیش طبقه نارخوری لبالب بوبوستی بی. منام همه تا روزان واستی می پئره ره ناهار ببردیبیم.
تابستانان هان می کار بو. کی کی ناشتیم مدرسه وازا به تا جه اناهار بردن جیویشتی بیم. ایتا پیچه دوتاپیچه رایام نوبوکی. او وختان کی امی خانه دباغیان بو واستی تا آچ بیشه بوشوبیم. اونام نه چرخ مرا یا ماشینه مرا ! هاتو واستی پیاده کی ویشتره وختانام پابرانده بوم، بوشوبیم.
مرا مراقا گیفتی نارخوری یا می دس بیگیفتی بیم انهمه رایا بوشوبیم تازه می دیل زه یی همش می پوشته تان کی نوکونه سیما مرا بیدینه! هامه تا روز تا می پئره دوکان واستی مره مره مورغه مانستن چیلیک بزه بیم تا فره سه بیم می پئره دوکان.
بازی وختان کی می پئره خوشخوشان بو مرا دو زار فادایی ایتا بیلیطه خطه واحد کی پیاده وان گردسته بیم ولی هرماله نوبوستی کی می پئر خوشخوشانی بوگودیبی یو مرا پول فادابی.
ایتا روز هاچین زالاش باورده بوم . زباله بو. روباره کوله سر آبلاکویان تته رج زباله خابا دیبید. داره لچه ایتا زلزله پاک خو چیلیکا دورسینن دوبو. ممداسنه خانه باغه داره ارباخوجا کی بیدم می دان آب دکفته. مرا جوم جوم دکفت. حاجی چوس نفسه دوکانه کش ایتا کولاکتا اوسادم دبکه بزم ارباخوجه داره لچه. ایدفایی ممداسنه مار خیاله کی ایجگره بوکونه ایجور داد بزه که قورابیه فوروش، جه خو زباله خواب دوبالا بجسته.
ایتا ارباخوجا کی دیفاره کش بکفته بو اوسادم پا به گروز بنام. ممداسنه سر الامه پیدا نوبوسته، حاجی چوس نفسه دوکانه پوشته را جیویز بزم تا تانسیتم بودو وستم. مشته قولی جه خو دورسفته دوکان کی تاخ تاخی نان چاگودی، ایتا تره پایه اوساده می دومبال دکفت. منام کی هاچین خیاله دونیا قهرمانه دو وستن ببم ایجور فشفشه مانستن دو وستیم کی مشتی خودایام نتانستی مرا فاره سه.
روبارکنار همه جانشورا دیبید. مشته غولام حوسِن ایجور آشغالی واز بوگوده کی شاپور فینگی لیسته کوله سر جلسکسه دکفته آبه مئن.
می تومان پیرانا بکندم روبارا و ِر بزم بوشوم اویتا کوله سر. آفتاب دتابه مِئن، مرا تکان بدام کی آب بوتوککه. ایتاپیچه آب دپاچسته بو می پیرانا هیستا گوده بو. اونا فیچالستم تکان بدام دوگودم. زاکان توته داره جان دکفته بید. ایتا داره خال ساق نمانسته بو.
دور دوره شر اَمد، زارا خاخوره مرا خوشکه لاس زئن دوبو. هاتو کی علی درازه مارا بیده، خو دوما جیگا بدا. مرا نیده بو بنام. می تومان پیرانا دوگودم جه روبارکنار را دکفتم بشم سرچشمه یو کورده محله را تا بشم پاستوریزه.
می جیبه مئن سبج پوشتک زه یی. هاچین یک شی ناشتیم. می لب خوشکا بوسته بو. چشمه لب ایتا موشته آب بوخوردم. می مچا پاکا گودم. را دکفتم. سرچشمه زاکان دیفاره کش نیشته بید یار بیگیرید تا کوچی گل بازی بوکونید.
پیله صارایی یا دوارستم. چوب بوری کنار بیرون باموم. کورده محله هالا فان رسه بوم کی موسن چانکشه صابخانه یا بیدم حاجی قاب بازه مرا چانه زئن دوبو نانم چی سر داوا داشتیدی. ایجور کی اوشانه نیده دارم، یهودی قبرستانه دیفاره کش جیویز بزم کورده محله کوچا سر بیگیفتم. آزاد دارا فانرسه بیدم سیما برار ایجور خو دسانا وازا گوده آموندره کی می ناف دکفت. دانستیم کی ایروز واستی مرا واکفه. همیشک مرا ایجور دیگه فاندرستی. هاتو سیما برارا قاقا بوسته بوم کی بیدم اونه ریفقانام شلمانه کش ایساده تا سیما برار کی مرا واکفته بایید دکفید می جان. منام کی هاچین ازایلا مانستیم تا ازایلام نوبوستی بیم نوبوستی کی پا به گوروز بنابیم . بازین سیما ده می خطا نخواندی. منام کرچ! می سر بوشوبی می کر گوزی نوشویی! جه اشلمان تا او شلمان کی ایتا ور من ایسابوم ایتایام سیمابراره ریفقان، می دیل خواستی ببه جه رشت تا تهران. نه سیما برار مرا فاره سه بید نه اونه ریفقان! ولی اوتو نوبو. اشلمان تا اوشلمان شیب بزه بی همه تان فو وستیدی می سر.
شیش طبقه نارخوری یا بنام دیفاره کش. می شلواره شلانقورا دکه شم. می دستانا وازا گودم ایجور که هاتو مرا فاره سه اونا فوتورکم. سیمابرار مرا فانرسه بو کی ایوار بیدم بارام لاکه پوشت مسود پلادانه امرا کی روبارتانه جا آموندیبید، کورده محله کوچا دوارسته، فاره سه یید مرا. خیال کونی ایتا دونیایا مرا فادابید.
می لبله بیجیر نامو بارام لاکاپوشت اولی چکا بزه. تا سیمابرار خو ریفقانا دوخوانه مسود پلادانه ایتا گیله گوده مرا بزه سیمابراره غیرتا. می دیل بوسوخت. بارام لاکه پوشت تا بخایه سیمابرارا ببره بوجور تورشه خیاره مانستن بزنه زمین، دکفتم وسط اوشونا سیوا بوگودم.
تو نوگو سیمابرار خودا خودا گودی کی اینفر اونه داد فاره سه! سیمابراره ریفقان بوگروختیبید. بیچاره بمانسته بو تسکه تنا داوا میان. بازین کی داوا لاف دکفته، سیما برار خو دوما جا بدا مرا ایجور فاندرست کی یانی تی حیسابا رسم!
هاچین دور اوسادی. پیشت بوگفتی بی خو تومانا دیمیشتی! منام دانستیم کی هاچین خالی آبه خوره بیخود دور اوسانه.
منو بارام لاکه پوشتو مسود پلادانه تا پاستوریزه بوشوییم. من تازه آباده رایا بیگیفتم اوشونام لبه آب کی خواستید بیشید امینه ضرب شختی پختی محل.
مره وازو ولنگادوبومو مره مره گفتیم: چی ساق جیویشتم ناویره مرا اینقدر زه ییدی که بوستیم تورشه تره!
چفه عرق بوم. ویشتابو مرا. می دیم پر هاچین شه بزه بو. های مره جوم جوم دکفتی بینیشینم شیش طبقه نارخوری چانا دودم ولی می پئره دس نیارستیم.
ده پاک وُورسفتانه مانستن، را شون دوبوم. تازه آبادا دوارسته فاره سه بوم پولیسه را. پاک زالاش باوده فاره سم آج بیشه می پئره دوکان. شیش طبقه نارخوره بنام کوچی شکافه جور. ایتا لیوان آب بوخوردم. می پئرا فاندرستم کی مرا پول فاده یا نه. پیاده واگردسته بیم می چارچرخ هوا بوستی.
می پئر می سرکلا فاندرست خو اخمانا جیما گوده تا بخایه ایچی بگه بوگفتم وا بشم روبار تا زباله یه جانشورا بوکونم مرا بوشورم. می پئر هیچی نوگفتو خو حرفا بوخورد. ولی بیده بازام من ایسام اونه رافا خیاله کی می دسا بخوانده داره یو بفامسته بی کی چی واسی ایسامه، بوگفت:
- پیاده بوشو تی پا واج بایه
دونیا پولام بداشتیبیم بازام می جیب خالی بو. یا داشی به دوریال یا تهرانی یا چاله گود....خولاصه ایجور پوله چانا دوستیم هو قوماربازه مانستن کی همش داشتی یو ناشتی.
ده می پئره رافا نه سام کی بازام مرا بگه چی بوکون چی نوکون. تازه اگه بفامستی بی که داوایام بیگیفتم ده می پیله تیکه می گوش بو.
ایمرویام دئرا بوسته بو. می مار هاتو دادو فریادا دوبو کی های گفتی:
تی پئرا فارس کی بیچاره ده زالاش بارده داره!
منام می دیله مئن گفتیم کی:
خاب باوره. انهمه رایا بشم کی مرا بگه: پیاده بوشو تی پا واج بایه!؟

هان.