۱۳۹۷ بهمن ۱, دوشنبه

خواب دیدم -بازانتشار یک داستان قدیمی فارسی/گیلکی- گیل آوایی

خواب دیدم - گیل آوایی

چهارشنبه، شهریور ۲۰، ۱۳۸۷

گویی که شوق همه دنیا را در من جمع کرده اند. چنان بی تاب و بی قرار منتظر فرود هواپیما هستم که شلوغی های دور و برم را حس نمی کنم.
از پلکان هواپیما با سرعت پایین می روم. خاک وطن را به شوقی بی مثال می بوسمحمید مرا بلند می کتد و با لبخند آمیخته به اشکی است که مرا دلداری می دهد.
نمی دانم چطور از ترمینال اتوبوسها سر در اوردم. حمید می خواهد شب را در تهران بماند که دادم در می آید:
-         اِه نه!؟ تهران چی یه!؟ خانه خاراس! هر جور بوبو، اتوبوس....... می نی بوس.....پیاده! وا بیشیم ولایت!
ماشینی گیرمان می اید. راه می افتیم. همه چیز و همه جا را گویی چهارچشمی به تماشا نشسته ایم. هیچ جیز تغییر نکرده است. بزرگراه کرج به همان شکل باقی مانده است. و ساختمانهای اکباتان؛ تمام و نیمه تمام ، نمایشگاه هوایی کتار بزرگراه و در سمت دیگر آن، شهر بازی، بعد هم نمای ورزشگاه ازادی و خلاصهکرجٍ همیشه در تکاپو و ماشینهای کرایه، مغازه های کنار بزرگراه هیچ تغییری نکرده اند.حمید می گوید:
-         دینی هیچی عوضا نوبو! زور آبادا بیدین!؟ چوتو برق زنه! هوتو زور اباد بمانسته داره!
لبخندی می زنم. به تماشا ادامه می دهم. تماشای همه این همه که دلم برای تمام زوایای مسیرش تنگ شده است. گویی با همه آنها حرف می زنم و آنها نیز این مدتی که نبودم، همه حرفهاشان را نگه داشته اند و حالا با من می گویند و من نیز با شور و حال تعریف می کنم. آنها از درجا زدن و راه بجایی نبردن و مناز دربدری و خاک بر سریهای پناهندگی و کمپ و بیکاری و دلتنگی و دل تنگی و دل تنگی که وای این دل تنگی و گم شدگی کمر می شکند، داشتم می گفتم که صدای حمید درآمد:
-چی خواندان دری؟
با خنده گفتم:
-چی خندان دری چیسه!؟ تو خیاله کی خواب دین دری!
گفت:
-اه..................تو هسا خواندان دیبی کی!؟
گفتم:
-         راستی راستی خواندان دوبوم؟ خاب بوگو چی خواندان دوبوم؟
حمید گفت:
-         ایروزای بوشوبوم، جنگله میانه رای جانه لیلی، هیمه واچینه رای جانه لیلی رای.....
در همین بگو و بخوان بودیم که آبیک را رد کرده و به شریف اباد رسیدبمکنار بزرگراه چراغ زنبوری دکه ای که کوهی از هندوانه در مقابلش تلمبار شده بود، تمام آن دور و بر را روشن کرده بود و بی آنکه بخواهیم یا اینکه نمی دانم شاید خواسته ایم! ماشین ایستاد و ما پیاده می شویم. هر دونفر فروشندهءخواب آلود را بیدار می کنیم. بی هیچ پرسشی، تمام چهره گر گرفته اش را بوسه می زنیم و او نیز هندوانه ها را برایمان قاچ می کند . ما می گفتیم و می خندیدیم که انگار مارا به داخل ماشین انداخنتد و گفتند:
-برید دیگه بسه تونه!
از عوارضی بزرگراه رد می شویم. حمید در حالیکه به پهلوی من می زند، می گوید:
-اه...اه........
گفتم:
-         می تکا سولاخا گودی! خاب بوگو چیسه! بازام خواندان دوبوم!؟
گفت:
-نه ری! نخواندان دیبی! خواستیم بگم کی جیویشتیم!
گفتم:
-چی یا جیویشتیم!؟
گفت:
اه......مگه نیدینی! پوسته بازرسی یا!؟ امه را نیده ییدی! امانام جیویزانه ییم شون دریم!
گفتم:
مگه اما ایرانی نی ییم!؟ اوشون کویه جان دانیدی کی اما پاسپورت ناریمی!؟
حمید با خنده جواب داد:
داریم یا ناریم! ایرانی ایسیم یا نی ییم! اسا کی جیویشتیم! تی خیال جم!اولین میدان پس از بزرگراه را پشت سر می نهیم و به دومین میدان قزوین می رسیم که ناگهان داد می زنم:
او عسکا بیدین!حمید با تعجب می پرسد:
کو عکسا گی؟
گفتم:
هو پیله کی عکسا نیدینی! او عکسا گم کی ایتا گابه کوسا نشان ده که نماز خواندان دره، خو سرا شرقه طرف بنا بازین خو کونا فادا بوجور غربه طرفایطرف سوجده کونه ایطرفام گه بفرما!
حمید خنده بلندی کرد و گفت:
جانه تو او پوسترا که گی قزوینه کارته شناسایی بوبو داره!
در حال همین بگو و بخند هستیم که از قزوین می گذریم. ناگهان ماشن در مقابل پلیس راه می ایستد. داد می زنم:
نه آبای! آیا کی آدم غذا نوخوره! واستی منجیلام ردا بیم بازین به سیممنجیله پسته بازرسی یا کی جیویشتیم، به سیم خیاله راحته مرا ایتا پلا کباب بوخوریم!
تو راستی راستی پیسه شکمی! ایا کی رستوران نی یه! پولیسه رایه!
تا بخواهم چیزی بگویم، مامور پلیس راه حمید را پیاده می کند. حمید رو به من می کند و می گوید:
دینی آخه! بازام خاشه حسنه لاب بیسه یک! پاک آمی پیشانی سر بینویشته ناها " شکم درد" !
پلیس راه به محض شنیدن این حرف، می گوید:
لازم نیست! می تونین برین!
حمید با لحن شوخی می گوید:
یعنی اینها همه اش گوزه گب است!؟
پلیس راه بخنده می گوید:
برو دیگه چونه نزن! نمی خواد!
راه می افتیم و با سرعت از آنجا دور می شویم. رستورانهای کنار جاده و نمای بسیار زیبای رشته کوههای دو طرف که آن دورها گویی دشت سرسبز میان خود را می پایند با اشتیاق می نگرم و هر از گاهی چیزکی زیر لب زمزمه می کنم تا اینکه از آب ترش ، شیرین سو، یوزباشی چای می گذریم و به نزدیکیهای لوشان می رسیم. تا بخواهم به حمید بگویم که این پل تخم مرغی هنوز سر جایش هست، حمید می گوید:
دانم ری! دانم! ایپچه خفا بو خوایی بگ..........! چره آنقد چیلیک زنی تو! چی چی نی کله بوخوردی مگه!؟
با خنده بلندی می گویم:
چره ده داد زنی! خواب یاواش بوگو درزا گیر! خیال کونی نانه مرا می دخی! نیشتی بوجور شمری مره داد زنی!
لوشان را پشت سر می نهیم. به منجیل می رسیم. منجیل هم هیچ تغییری نکرده است. همه چیز به همان صورت سالهای پیش مانده است. تپه وسط دریاچه سد منجیل هم به همان صورت باقی استو شهر که تمام می شود وارد تونل می شویم و فضای سبز و زیبای رودبار از دور نمایان می شود.حمید می گوید:
اه بی یا ایتا پیت زیتون بیهینیم اجیله مانستن بوخوریم!
گفتم:
بازین مرا گی پیسه شکم کی!
کنار فروشکاههای زیتون می ایستیم. در کمال تعجب می بینم که همه زیتون ها را زیتون پرورده درست کرده اند! و از زیتون خبری نیست! حمید می گوید:
چره اتو بوبو داره!؟ خالی زیتون ده نوفروشده! واستی زیتون پرورده بیهینیم!؟
گفتم:
بوشو پسر! زیتون پروردا وا بیشیم رشت بوخوریم! زیتون پرورده کی خالی واش نداره هاچین داشی!حمید گفت:
بی رحم! من زالاش باوردم! بدا ایتا پیچه مزه بوکونم! بازین هر غلطی خوایی بوکونی بوکون!
پلاستکِ بزرگی را گره زدیم و از آن کیسه ای درست کردیم و آن را. از زیتون های مختلف ماری، گوشتی، سیاه و سبز پر کردیم.مشغول خوردن زیتونها بودیم که به گنجه رسیدیم. حمید گفت:
دانی خلخالی یه خوار.......... یا شاه ایا تبعید بوگوده بو!؟
 با خنده می گویم:
ایا اما او وختان گفتیمی گوزآباد! خانه خراس تی دوماغا بیگیر!
صدای خندۀ ما انگار تمام گنجه(27) را پر می کند. مردم از دکانهای کنار جاده بیرون می آیند و با ما می خندند. در همین حال و هوا هستیم که سد سیاه رود را با همه ریبایی خیره کننده اش، پشت سر می نهیم و به امام زاده هاشم می رسیم. دیوانه وار به جلوی ماشین خیره شده ام و بیتابِ آنم که چه وقت به رشت می رسیم!از دۀ سراوان رد می شویم و پلیس راه رشت را پشت سر می نهیمرشت هم عوض نشده است. میدان توشیبا، میدان فرهنگ به همان صورت مانده استماشینهای شخصی مسافرکش کنار خیابان برای رسیدن مسافر صف کشیده اند. برای قاپیدن مسافر سر و دست می شکنند.خواستم که میدان فرهنگ پیاده شوم اما حمید جلویم را گرفت و گفت:
ایا نواستی کی پیادا بیم! اول وا بیشیم انزلی!
نگاهی به بیرون داشتم و نگاهی به حمید. بر سر انتخاب مانده بودم. اول انزلی یا اول رشت! دلم بیتاب دریا و مرداب بود. دلم می خواست بازهم در قهوه خانه طالب آباد، چایی بخورم. با راننده هایی که آنجا پاتوق سر راهی شان بود، گپ بزنم.دلم برای سکوت سحرامیز مرداب بی قرار است. با خزر هزار حرف دارم.نمی دانم چطور از رشت خارج شدیم. هنوز بولوار کشیده شده تا نزدیک پلیس راه را پشت سر نگذاشته بودیم. پمپ بنزین فرزانه شلوغ بود. راه کمر بندی بی هیچ تغییری دیده می شد. از فرودگاه رشت گذشتیم. پلیس راه رشت  انزلی به همان صورت مانده بود. کارخانه پوشش نیر عوش نشده بود.نمی دانم کی خمام را پشت سر گذاشتیم. از هر گوشه این راه، از ساختمان تا خمام و از خمام تا هر گوشه از راه حسن رود خاطره داشتم. وقتی نزدیک طالب آباد رسیدیم. به حمید گفتم:
هایا به سیم ایتا چایی بوخوریم. ایتا پیچه قهوهچی مرا گب بزنیم. نانی چی حالی داره!
حمید به من گوش نمی داد. او بیتاب تر از من بود، برای رسیدن به دریا، برای تن دادن به نم دل انگیز خزر و دلنشینی مرداب بی قراری می کرد. بی آنکه بخواهم حرفی بزنم، به راه خیره شده بودم. هنوز از غازیان نگذشته، نمی دانم چگونه سر از مرداب در آوردیم.اشک شوق از چشمانم سرریز شده بود. نمی دانم کی از ماشین پیاده شدیم و یا کی سوار قایق! چگونه از وسطای مرداب سر درآوردیم و در کومه همیشه ورد زبانم، پیاله را نوش گویان، سر کشیدیم. حمید دست بر شانه هایم نهاده بود. آواز گیلکی اش شور دیگری داشت و حال و هوای دیگری که از همه خواندنهای پیشینش، متفاوت بود. بارانی سیل آسا باریدن گرفته بود اما سایه بان کومه گویی بقصد، از ریزش آن بر سر ما باز می ماند. به حمید نگاه کردم و حمید به من! ناگاه دلهره ای غریب را گرفتار آمدیم. ماننده ای کهبخواهد بماند اما رانده شده باشد. از غم بیگانگی در خاک خویش، بخود لرزیدیم.چشم باز کردم. خیس عرق در رختخواب خویش بودم . نگاهم از پنجره اتاقم به آسمان دوخته شد! حمید هم نبود. خیال آغازیدنش را ساز کرد.

همین.

۱۳۹۷ دی ۲۰, پنجشنبه

گیلچاردانه - گیل آوایی

بوکودم درده دیل، دریا بدا گوش
اودوشتم می پیالا، اون بوگفت نوش
بازین جه تاسیانی بوبومه قاق
میجا دریا بزه جوش بوشو جه هوش
 فارسی
درددل کردم دریا گوش کرد
پیاله ام را نوشیدم دریا گفت نوش
سپس از دلتنگی مات زده شدم
بجای من دریا جوش زد از هوش رفت
.


۱۳۹۷ دی ۱۷, دوشنبه

دیدن چوچاقو خالی واش پس از 30 سال!

این را هم همینطور گیلکی و فارسی نوشته ام یا گفته ام!

رسیده است به من خالی واشه گیلانم!
نیده بیده کانا مانم هاچینه حایرانم!

چوچاق کجا!؟ وُ خالی واش کجا در این سامان!؟
بی یا بیدین هاچینه مستا بو مره خانم!

در این دیارِ نمی دانمش چه نامم حال،
هاچین تورم بوخودا واهیلانا پاک مانم!

چگونه باورم آید چوچاق وُ خالی واش!
چوچاقا فارسی نانی!؟، بوخودا منام نانم!

به خالی واش بخیالم که پونه می گویید!
هاتو کی پونا منام خالی واش کرا دانم!
.

۱۳۹۷ دی ۸, شنبه

مجموعه ای از 22 داستان گیلکی با برگردان فارسی – گیل آوایی


"تسکه شبانه دسکلا "
مجموعه ای از داستانهای گیلکی با ترجمه فارسی
تاریخ انتشار: آذرماه 1396 / دسامبر2017
یک اشاره:
نوشتن و سرودن به زبان گیلکی برایم بیش و پیش از اینکه بیان ناگزیر فکر و حس  نوستالژیک به زبان مادری باشد (که صد البته حال و  هوای ویژۀ خود را دارد)، تلاش برای بازآفرینی و بازشناساندنِ رنگی از رنگین کمان ادبیات بومی میهنمان است.
زبان گیلکی اگرچه به دلایل مختلف، از جمله غالب بودنِ زبان فارسی، آن گونه که باید و شاید از بهره گیری و فراگیری بازمانده است و بیش از اینکه زبان نوشتاری باشد، زبان گفتاری ست که همین حالتِ گفتاری شدنِ زبان گیلکی، واژه های زیادی از زبان فارسی را بخود گرفته و امروزه می بینیم که زبان گیلکی بیشتر فارسی با لهجۀ گیلکی ست تا بکارگیریِ واژه  های اصیل گیلکی که می توانست باشد. نوشتن، سرودن و حتی گفتن به زبان گیلکی وقتی نمایان تر و گیلکانه است که از واژه های با ریشۀ در همین زبان بوده باشد. از این نگاه است که گاهان نوشتن و سرودن، بسیار پیش آمده که بخواهم دنبال واژه های فراموش شده باشم یا حتی دنبال آن بگردم. چنین حالتی در نوشتن بیشتر است اما در گفتار چنان فرصت یا حتی حوصله ای شاید نباشد ولی برای فراگیری و بکارگیریِ درستِ زبان گیلکی باید نه تنها مسئولانه برخورد نمود بلکه ناگزیر به یادگیری و فراموش نکردن آن هستیم. وقتی فارسی را با لهجۀ گیلکی بکار می گیریم( چه گفتاری و  چه نوشتاری) عملاً به تخریب زبان گیلکی می پردازیم. غلط آموزی و غلط آموزاندن، از نیاموختن بدتر است!
به هر روی، تا کنون چندین مجموعه داستان، غزل، چاردانه( رباعی و بویژه دو بیتی) به زبان گیلکی منتشر کرده ام. فهرست این مجموعه ها در بیوگرافی ام( پایان همین مجموعه) آورده شده است.
" تسکه شبانه دسکلا[1]" به معنی دست زدنِ شبهای تنهایی، مجموعه ای از داستانهای گیلکی ست که با ترجمه فارسی منتشر کرده ام. این  مجموعه داستان شامل بیست و دو داستان کوتاه گیلکی و دو یادداشت فارسی ست. ترجمه فارسیِ این داستانها بیشتر برای غیرگیلک زبانهایی ست که به ادبیات بومی میهنمان بویژه گیلکی علاقمندند. خواهش من از گیلکها این است که بکوشند گیلکی را بخوانند تا به خواندنِ به زبان گیلکی عادت کنند. بیشتر ما گیلکها به خواندنِ نوشته ها به زبان فارسی عادت کرده ایم و از همین نگاه، خواندن به زبان گیلکی برای بسیاری از گیلکها دشوار است. برای رفع این مشکل تنها راه عادت کردن به  خواندن به زبان گیلکی است. بیاد داشته باشیم که زبان گیلکی را فقط گیلکها می توانند بهتر و کاری تر و درست تر،  زنده و بارور و بالنده نگه دارند. گیلکی زبان مادریِ ما و فارسی زبان ملی ماست. بالندگیِ زبان گیلکی به زیباییِ رنگین کمان ادبیات بومی میهنمان می افزاید. برای زیباتر شدنِ این رنگین کمان بکوشیم.

با مهر

گیل آوایی
1396/ 2017
هلند




[1] تسکه شبانه دسکلا" = دست زدنِ(هلهله کردن) شبهای تنهایی/ ساکت/خلوت( تسک = ساکت-سوت وُکور، خلوت/ شبان= شبها، دسکلا = دست زدن)


۱۳۹۷ آذر ۳۰, جمعه

گیلچاردانه - گیل آوایی

چوما وارش، دیما بردان دره آب
مرا جه تاسیانی نبره خاب
گیلآوازه دیله شب دیلمانی
بایم نایم بشم نشم دیله داب!

فارسی:
چشم  را باران، گونه را  آب می برد
از دلتنگی خوابم نمی برد.
شب آواز گیلکیِ دل دیلمانیست
بیایم نیایم بروم نروم عادتِ دل است!

2
بازام  ارسو دره پا در میانی
دیله که کاره خاندن دیلمانی
تره خانی کشی آه، بیکسی داد
هاچین گورشابی پاک واهیلا مانی

فارسی:
باز هم اشک دارد پا درمیانی می کند
کارِ دِلَک است دیلمانی خواندن( آواز دیلمان)
برای خودت می خوانی آه می کشی از بی کسی داد
درست داغ می شوی حیران می مانی
.

۱۳۹۷ آذر ۲۹, پنجشنبه

چله شب چرچره دارا خانه اما گیله مرد - گیل آوایی

چله شب چرچره دارا خانه اما گیله مرد
شبجره هیچی ناره بیچاره تنها گیله مرد

ورفو سرما دگزه لوختی خیابان خوسا، وای
چی داری انگاره با آجیله اعلا گیله مرد!؟

وامرازه شادی کرا شهرا دوارسته ندار
سفره یه رنگی ناهان بی غمه ویشتا گیله مرد!؟

سفره خالی امی شهر چن تا خوسد بی نانو اب!؟
چندتا زای ویشتا داره ناجه پلایا گیله مرد!؟

چله شب شادی اونه کی بیگیری دسته ندار
ویشتا همسادا فارس با دیله دریا گیله مرد

وای اگه من مرا قوربان بیبی بیگانه جه خلق
وای اگه فان رسی داد بیچاره بی پا گیله مرد!

گیل آوایی دوخوشاسته جه آ روزانه سیاه
داد فارس واستی بیبیم هر بی پنایا گیله مرد

برگردان فارسی
شب چله غوغاست بخور بخور در خانه ی دارا، اما گیله مرد
برای شب نشینی بیچاره تنها هیچ ندارد گیله مرد
برف و سرما نیش نیش می زند خیابان خواب را، وای
چه داری سرِ مهمانی دادن با آجیل اعلا گیله مرد!؟
شادی به آدم نمی اید وقتی شهر پر شده است از ندار
سفره رنگی گذاشتن بی غمِ گرسنه گیله مرد!؟
چند نفر در شهر ما با سفره ی خالی بدون نان و آب بخواب می روند!؟
چند تا بچۀ گرسنه حسرتِ پلو دارد گیله مرد!؟
شادی شبِ چله آن است که دست ندار را بگیری
به داد همسایه ی گرسنه برس با دریادلی گیله مرد
وای بر تو اگر آنقدر از خودت ممنون بشوی و بیگانه با خلق
وای برتو اگر نرسی به بیچاره ی بی کس گیله مرد
گیل آوایی پژمرده از این روزهای سیاه
باید کمک رسانِ هر بی پناهی بشویم گیله مرد!
.
چله شب 1390


چندتا گیلچاردانه! – گیل آوایی

دیلام آ چله شب غوربت بینیشته
خکارا یاد باوَرد آبجی واویشته
شبان بیداری یو نقله پیله مار
دپرکانه جه خاب، خنده جیویشته

فارسی:
دل هم این شبِ چله غربت نشسته
تاوه را یاد می آورد تخمۀ بو داده شده( سرخ شده در تاوه!)
شبها بیداری و داستان گفتنِ مادر بزرگ
از خواب بیدار می کند خندۀ او بخنده افتاده است.

2
هاچینه چـله شب سالان به نوبت
کرا به شبچره درخاکه غوربت
انارو هیندوان حافظه فال
بازام واهیلابو دیل گیمی غوربت

فارسی:
بیهوده شبِ چله سالها به نوبت
همینطور نُقلِ شب است در خاک غربت
انار و هندوانه فالِ حافظ
باز هم سرگشته شده دل می گوییم غربت

3
زمستانه بازام بی ولگه داران
بوپوخسته هاچین اشکل، بیجاران
چوخا می کول جه سرما فاندرم قاق
اکه سبزا بده داران بهاران

فارسی:
زمستان است، باز هم درختان بی برگ
ساقۀ برنج شالیزار پوسیده است
بالاپوش نمدی روی شانه ام به سرما حیرتزده می نگرم
چه وقت، درختان سبز می شوند بهاران .

4
بیگیفتم فاله حافظ تی وفاره
کرا خنده بوکود حافظ می کاره
بوگفته تو هاچین بی شات خوری تاب
نواستی دیل ناهان هر بی وفاره

فارسی:
گرفتم فال حافظ برای وفای تو
حافظ خنده کرد از کار من
گفت تو بیهوده خودت را به جنب و جوش می اندازی
نباید به هر بی وفایی دل داد.

5
می دارو می ندار ایرانه خاکه
گولازه می وطن گیلانه زاکه
باباخان تیرکمان شاله عروسی
قشنگو رنگ وارنگ ایرانه پاکه

فارسی:
دار و ندار من خاک ایران است
افتخارِ وطنم بچه گیلان است
رنگین کمان زده است عروسی شغال
قشنگ و رنگ و وارنگ، ایرانِ پاک است.

۱۳۹۷ آذر ۲۳, جمعه

خیال قطاره مانستن-هاسا گیلچامه - گیل آوایی

خیال قطاره مانستن
را دکفه یو هر تا تی یادو خاطره ایسگا ایسه،
همه جایا وامجه یو شه.
جه آ ایسگاه تا او ایسگا
منمو می ناجه آه،
تامبزه ایجگرانا چوتو وا اوچینم!

فارسی:
خیال مانند قطار
راه می افتد و هر ایستگاه یاد و خاطره ات می ایستد
همه جا را می کاوَد.
از این ایستگاه به آن ایستگاه
من هستم و آهِ حسرتم
دم فرو بسته ضجه هایم را چطور برچینم!؟


2
تاره زخمه یان دیله اوخان پاک
یادانه ایسگایانه
خیاله قطار رادوار
پاتوک پاتوک پیاده سواره دیل لاب
وای
جی
جیگیفته ناجه یانا چوتو واچینم

فارسی:
زخمه های تار
پژواکِ دل است انگار
قطارِ خیال در راه است 
در ایستگاههای یاد
تُکِ پا، تُکِ پا، دل پیاده سوار است انگار
وای
حسرتهای نهفته  را چطور برچینیم!؟
.

چومان ارسو، بزم تی دامنا چنگ - گیل آوایی

چومان ارسو، بزم تی دامنا چنگ
می دیل بی تو بیگیفته های بزم ونگ
سماور، قوری، تی چومِه ایسَم قاق
تی خاکا می خیاله مئن بزم چنگ
فارسی:
با اشک چشم، به دامنت چنگ زدم
بی تو دلم گرفت، هیِ گریستم
سماور، قوری، به چشم تو خیره ماندم
خاکِ ترا در خیال خود چنگ زدم.

خودایام تی خودا، نه می خودایه-ایتاچاردانه - گیل آوایی

خودایام تی خودا، نه می خودایه
تی سوفره پور می سوفره بی پلایه
خودایی جوفت تیشین قسمت میشین تاک
تی ایسلامه جا، می سر بی کولایه!

فارسی:
خدا هم خدای توست نه خدای من
سفرۀ تو پر است و سفرۀ من بی پلو
خداییش!، جفت قسمت توست و  قسمت تک
از اسلام توست که سرِ من بی کلاهست.

۱۳۹۷ آذر ۱, پنجشنبه

سرودهای گیلکی - گیل آوایی

رانای
رانای تو گی گب نزنای رانای
دردا بیدینو دم نزن رانای
رانای دانی من آتشم رانای
از می مرام دس نکشم رانای
رانای مرا بردان درید رانای
شکنجه جیر کوشتان درید رانای
رانای ویریز رانای
دره سر نینیش رانای
خانه نینیش رانای
آی ویریز پاکون تی چومانای رانای
نامرد دینه تی اشکانای رانای
زاکان یاد گیریدی تی کارانای رانای
رانای ویریز رانای
دره سر نینیش رانای
خانه نینیش رانای
*رانا = رعنا
رانای = رعنای
ماسوله شورم بیگیفته
ماسوله شورم بیگیفته،
غم بیگیفته،
ماکلوانه سورخه گول بامو در،
شر شره وارشه کوهانه سر
انقده وا کار بوکونیم
بار بوکونیم،
صد تا درده امی جان بداریم،
هرچی کی دو ویم درمان نداریم
وای هر چی کی دو ویم درمان نداریم
او گرما گرمه بهار بو
فصله کار بو
سورخه جی سه تا زاکا بیگفته
پئره ماره دیلا غم بیگیفته
وای پئره ماره دیلا غم بیگیفته
مردومه دیلام پورا بو
غم جیما بو
مردومه  غما وا ول بیگیره
مرمر کاخانا آتش بیگیره
وای مرمر کاخانا آتش بیگیره
  

شو

از م. راما
شو شو شو
شوی استبداد آخر گوذرنه
وای
آخر گوذرنه
خو خو خو
خوی بیچارگان ایروز پرینه
وای
ایروز پرینه
ایشو بوشوم روخونه
ستاره ما دوخونده
بوته ایشو نمونه
بوته ایشو نمونه
....

رهایی امی دس نها تو چی گی = رهایی در دستان ماست تو چه می گویی

گیل آوایی
نیدین می خندیانا گریه دارم گریه دارم
جه دسته آ زمانه گریه دارم گریه دارم
می دیلئ واهیله رایی ندارم گریه دارم
سیا ابرانه دس وا خون به وارم گریه دارم...گریه دارم...گریه دارم

چره تو تنها، من مره تنهایم یارای
بئ یه مئ امرا تو، تئ مرا آیم یارای
اگه تنها بیبیم
همه تان زارا بیم
شب سیا
گاب سیا
هرتا سگ هارا به
زندگی زارا به
گیله مرد
گیله زن
غورصه خوردن نیبه
اشکو ماتم نیبه
همه تانی واسی یارا بیم
ایدیلو ایصدا را دیبیم
دس فارس نا رهایی ویریز
تو می امرا نیبی
من تی امرا نبم
ایشکفیم
واشکفیم
خارا بیم(خوار)
را دکف
جنگلان سرپنایه
آمی جا جیگایه
نشا غورصه خوردن دمردن
نشا دوشمنه دس جوخوفتن
ویری
دس فارس نا رهایی
بنه دیمه رسمه جودایی
چقد گورشا بیم!؟
چقد فورشا بیم!؟
چقد سرفوکویانا خوردن!؟
نوخور لوفته ناکسانا
ده وسته دمردن
ده وسته گولی پوستا گیفتن جوخوفتن
ده وسته
ده وسته
ده وسته ویری
رهایی آمی دس ناها تو چی گی!؟
.
گیله مرده بوگو بیشتاو اونه داره مرا
گیل آوایی 
کوله دارای.....کوله دارای.....کوله دارای....کوله دارای
هاچینه گردمه باغو بیجارای.....کوله دارای
نامو وارش کرا خوشکه بیجارای.....کوله دارای
ترا موران بزا ما بیجار کارای.........کوله دارای
آگه وارش نایه دیل بی قرارای........کوله دارای
هاتو خوردان درم غورصه بیجارای....
کوله دارای
کوله دارای
کوله دارای
بوگو خورشیدا وسته ده نتابان
مئ بیجاره گیلا آنقد نترکان
بوگو دیل آتشا خونه جه ابران
بوگو ابرانا تو واراش به واران
کرا سوختان دره مئ توم بیجاران
هاچینه آتشه می دیلو می جان
چوتو وا من فادم می قولو قرضا
نیهینه هیشکی ده می خاشه ورزا
چی بگم گوشنه یه می مورغو کیشکا
بمردم تا بیدم می زاکه اشکا
ده هاچین آتشم آخ کوله دارای کوله دارای
ترا موران بزا ما بیجارکارای
کوله دارای
کوله دارای
کوله دارای